Corus Architectendag 2009 België: Duurzaam tot in detail

02 Jul 2009

Prof.ir.arch. Robert De Lathouwer (KUL) beet op de Corus Architectendag 2009 het spits af met zijn lezing over het belang van goed ontworpen details voor een succesvol bouwproces en het goed functioneren van een gebouw tijdens de gebruiksperiode. "Bij het succesvol ontwerpen van details dient men rekening te houden met de regels van de bouwfysica over thermische en akoestische isolatie, koudebruggen, luchtdichtheid en corrosie. Wanneer details binnen deze kaders worden ontworpen, laat de ontwerper van een gebouw niets aan het toeval over in zijn streven naar duurzaamheid."
Goede details beginnen bij de keuze voor een goed materiaal, vervolgde De Lathouwer, waarbij hij Colorcoat® voorgelakt staal als zeer bruikbaar voor het maken van duurzame details noemde. "Naast de materiaalkeuze spelen gebouwconcept en ontwerp van details een rol bij de totstandkoming van goede details. Maar zeker zo belangrijk is de controle en de uitvoering op de bouwplaats. Iets wat nog vaak wordt vergeten, soms met desastreuze gevolgen."

Kennis voor goede uitvoering

"Dit detail was helemaal niet beschreven in het ontwerp." Volgens De Lathouwer één van de veelgehoorde opmerkingen van aannemers bij bouwprojecten waarbij de details niet goed zijn uitgevoerd. "Het is vaak niet duidelijk wie verantwoordelijk is voor het ontwerp van de details in het bouwproces", zo stelde De Lathouwer. "Maar weinig architectenbureaus ontwerpen goede details en erg veel architectenbureaus laten het gewoonweg na. Terwijl het juist zo belangrijk is; met nieuwe kennis over goede details en materialen kunnen we naast de bekende details als spouwaanzetten, dorpels, dakoversteken en -randen ook nieuwere details ontwerpen om bijvoorbeeld koudebruggen nog meer te voorkomen." Dat goede educatie daarvoor een absolute voorwaarde is, stond voor De Lathouwer buiten kijf. "Op dit moment worden architecten in opleiding nog te weinig onderwezen in het wat meer technische aspect van ontwerpen: de details. Op de KUL zijn we op dit moment een leermethode aan het ontwikkelen waarbij studenten vanaf hun derde jaar bij elk ontwerp ook het technische gedeelte uit moeten werken." Corus draagt volgens De Lathouwer met de Manual Bouwen met Colorcoat® ook bij aan het verbeteren van de kennis die architecten van details hebben. "De uitdaging ligt nu bij Universiteiten, de vakliteratuur en de industrie om een compleet handboek voor succesvol detailleren te ontwikkelen. Echter moeten architecten altijd kritisch blijven ten aanzien van gepubliceerde details."

Kwaliteit voor duurzaamheid

Pleun Dekker, Business Development Manager bij Corus Colors liet tijdens zijn presentatie zien dat Corus investeert in de ontwikkeling van technologie die duurzaamheid bevordert. "Zure regen is weliswaar afgenomen; andere bedreigingen voor een materiaal zijn echter nog eminent aanwezig. Denk aan ultraviolet licht. Door middel van geavanceerde UV-resistente coatingtechnologie en de toepassing van het Galvalloy® metallisch substraat kan Corus tot 40 jaar garantie geven op Colorcoat HPS200® Ultra", aldus Dekker. "De keuze van het materiaal is dus van het grootste belang om onderhoud en vroegtijdige vervanging te voorkomen", concludeerde hij. "De plaats waar een gebouw wordt gebouwd stelt eisen aan de mate waarin het materiaal UV- en corrosiebestendig dient te zijn. Aan de andere kant hoeven gebouwen die een korte levensduur hebben en niet onderhevig zijn aan architectonische eisen niet te worden bekleed met optimaal duurzaam Colorcoat HPS200® Ultra. Daarom heeft Corus een breed gamma aan dak- en gevelbekleding beschikbaar, zodat een gebouw altijd kan worden ontworpen met materiaal dat aansluit bij de doelstelling en levensduur van het gebouw."

Duurzaam tot in detail

In zijn presentatie lichtte Dekker enkele detailleringstrategieën toe die bijdragen aan een duurzaam gebouw. "Zoals gezegd speelt materiaalkeuze een grote rol. Met Colorcoat® voorgelakt staal kunnen dan ook uitermate duurzame gebouwen worden ontworpen. Maar daarbij is het ook belangrijk dat details zo worden vormgegeven dat elk permanent contact met vocht wordt vermeden. Ook vuilophoping bij details en overgangen kan door slim ontwerpen worden voorkomen. Goede details zijn dus een onmisbaar instrument bij het beperken van kosten voor onderhoud of door vervanging."
Behalve in de ontwerpfase, is ook in de bouwfase nog een belangrijke slag te slaan in de richting naar een duurzaam gebouw. "De manier waarop met het materiaal wordt omgesprongen speelt een grote rol. Wanneer boor- en snijkanten netjes worden afgewerkt, komt dit de duurzaamheid van een gebouw ten goede. Ten slotte moet de kwaliteit van het bevestigingsmateriaal aansluiten bij de kwaliteit van de gevelbekleding. Anders creëer je alsnog zwakke punten in je dak of gevel."
Met de manual Bouwen met Colorcoat®, de Colorcoat Connection® helpline en de website www.colorcoat-online.com biedt Corus architecten een rijke bron van inspiratie voor het realiseren van duurzame details en gebouwen, vertelde Pleun Dekker tot slot.

Inzicht in ontwerpen

Aan de hand van inspirerend beeldmateriaal liet architect Kris Delafontaine van architectenbureau Delafontaine zien hoe het ontwerpproces verliep bij een opdracht die hij uitvoerde voor Degroote Trucks & Trailers uit Wingene. "De opdrachtgever vroeg om een multifunctioneel ontwerp voor hun hoofdgebouw met receptie, spreekruimte, verblijfsaccommodatie voor chauffeurs, keuken en verkoopruimten." Door middel van vele schetsen kregen de aanwezigen bij de Corus Architectendag 2009 een goed beeld van het ontwerpproces van conceptontwerp naar het definitief ontwerp en de invloed van de opdrachtgever daarin. Naast de opdracht voor Degroote liet Delafontaine ook zien hoe hij met een slim gebruik van een repetitief kleurenspectrum tot een spannend ontwerp kwam voor een diepvrieshoogbouw voor Ardo uit Ardooie. "De functionele/technische eisen voor een vrieshal zijn redelijk complex, en laten bijgevolg weinig mogelijkheid voor architecturale creativiteit. Met het aanbrengen van een eenvoudig kleurpatroon van groen-grijze tinten bracht Delafontaine echter ‘beweging’ en diepte in de traditioneel saaie en logge ‘diepvrieskist’ . Onderaan werd de sokkel van laadkaaien met administratief gebouw bekleed in Colorcoat HPS200® Ultra gevelbekleding." Hierdoor hebben we met realistische middelen toch enige architectuur kunnen poneren, aldus Delafontaine.

Ontwerpen en de realiteit

"Maar hoe je als architect ook je best doet, de realiteit is dat je in je ontwerp altijd door verschillende factoren wordt beïnvloed; technische beperkingen en de wensen van de opdrachtgever. Het uiteindelijk ontwerp voor Degroote is dan ook veel anders uitgepakt dan we oorspronkelijk in gedachten hadden." Omdat het gebouw grootschaligheid uit moest stralen, ving Delafontaine aan met een ontwerp dat geïnspireerd was op de Millenium Dome in Londen. Dat ontwerp, en de volgende ontwerpen bleken steeds niet helemaal volgens de wensen van Degroote Trucks & Trailers. Een samenwerking met het Engelse ingenieursbedrijf Buro Happold leidde tot een uiteindelijk ontwerp. "Na ontwerpen gebaseerd te hebben op schelpvormen, vleermuizen en de Millenium Dome, kwamen we op een ontwerp dat gebaseerd was op de mooie vormen van de race-auto's van vroeger. Daarmee spraken we de taal van Degroote, waardoor het ontwerp direct verder uitgewerkt kon worden. Het resultaat mag er zijn!"